Metin
Eser İsimleri Üzerine
Portrayal ve Substratum başlıklarını neden İngilizce seçtiğim üzerine.
Son dönem çalışmalarımda kullandığım Portrayal ve Substratum başlıklarını bilinçli olarak İngilizce tercih ettim. Bu tercih yalnızca dilsel bir seçim değil, çalışmaların kavramsal yapısıyla ilişkilidir.
Türkçede birçok sözcük belirli ve daha sınırlı anlam alanlarına sahipken, İngilizcede bazı kelimeler aynı anda farklı anlam katmanlarını ve çağrışımları bünyelerinde barındırabilmektedir. Çalışmalarımda da tek bir okuma biçiminden ya da tek bir anlamdan çok; katmanlı, geçirgen ve çoğul ilişkilerle ilgileniyorum. Bu nedenle eser isimlerinin de benzer bir çok anlamlılık taşımasını önemsiyorum.
Örneğin Substratum sözcüğü; temel, taban, alt katman, alt tabaka, zemin ve öz gibi farklı anlamları aynı anda çağrıştırabilmektedir. Türkçede bu karşılıklar çoğunlukla ayrı sözcüklerle ifade edilirken, Substratum tüm bu anlam alanlarını tek bir kavramsal yapı içerisinde bir araya getirir. Bu çok katmanlı anlam yapısı, çalışma pratiğimde araştırdığım ilişkilerle doğrudan örtüşmektedir.
Sözcüğün içerdiği "öz" kavramı, portrelerimde bir bireyin kimliğini, karakterini ya da psikolojik özelliklerini temsil etmekten çok; çalışmanın ardındaki özü, imgeyi ve formu işaret eder. Benim için önemli olan, görünür olan kişinin kim olduğu değil; görüntünün nasıl oluştuğu, nasıl dönüştüğü ve hangi ilişkiler üzerinden varlık kazandığıdır.
Bir görüntünün ardında başka bir görüntünün, bir yüzeyin ardında başka bir yüzeyin varlığı benim için önemlidir.
Kelimenin çağrıştırdığı "alt katman" ve "alt tabaka" anlamları ise üretim sürecimde kullandığım katmanlı yapılarla ilişkilidir. Çalışmalarımda yüzeyler üst üste gelir, birbirlerinin ardında kalır, birbirlerini görünür kılar ya da kısmen örter. Katmanlar bazen belirginleşir, bazen kaybolur; kimi zaman birbirlerinin içine geçerek yeni formlar ve yeni bütünlükler oluştururlar. Bir görüntünün ardında başka bir görüntünün, bir yüzeyin ardında başka bir yüzeyin varlığı benim için önemlidir.
Bu nedenle Substratum, yalnızca bir eser başlığı değil; katman, geçirgenlik, dönüşüm, bütünleşme ve yüzey araştırmaları üzerine kurulu çalışma pratiğimin kavramsal bir karşılığı olarak yer almaktadır.
Benzer şekilde Portrayal sözcüğü de yalnızca betimleme ya da temsil etme anlamına indirgenemez. Görünür kılma, ortaya çıkarma, aktarma ve yeniden yorumlama gibi farklı anlam katmanlarını bünyesinde taşır. Çalışmalarımda imgeler doğrudan temsil edilmekten çok dönüştürülür, parçalanır, yeniden kurulur ve farklı bağlamlar içerisinde varlık kazanır. Bu nedenle her iki başlık da çalışmaların yalnızca sonucunu değil, aynı zamanda üretim süreçlerini ve kavramsal arka planlarını ifade eden araçlar olarak seçilmiştir.